عید

عید‌ها از شعایر ظاهری دین است. هنگامی که پیامبر  وارد مدینه شد، دید انصار ـ یعنی مسلمانان اهل مدینه ـ در سال دو مرتبه به شادی و بازی می‌پرداختند، فرمود: این دو روز چیست؟ گفتند: ما در ایام جاهلیت در این روزها به بازی می‌پرداختیم، پیامبر  فرمود: «إِنَّ اللهَ قَدْ أَبْدَلَكُمْ بِهِمَا خَيْرًا مِنْهُمَا يَوْمَ الأَضْحَى وَيَوْمَ الْفِطْرِ»  (ابوداود: 1134).
(خداوند دو روز بهتر به جای این دو روز قرار داده است؛ روز عید قربان و روز عید فطر).
 و آن حضرت  بیان کردند که اعیاد نشانه‌‌ها و شعایر ادیان هستند و فرمودند: «إِنَّ لِكُلِّ قَوْمٍ عِيدًا وَهَذَا عِيدُنَا»(بخاری 909 ، مسلم 892)
(هر قومی عیدی دارد و این عید ما است). 

مسلمانان در هندوستان نماز عید را به پا می‌دارند. 

عید در اسلام:

عید در اسلام روزی است که در آن به دلیل کامل شدن عبادت، جهت هدایت و توفیقی که خداوند برای عبادت داده ، شکر خداوند بجای آورده می‌شود و  مشروع است مردم در این روز با پوشیدن زیباترین لباس و نیکی و کمک به نیازمندان و به هر وسیله‌ی مباح دیگری همچون تجمعات و فعالیت‌هایی که موجب شادمانی عمومی می‌گردد و نعمت‌های خدا را به یادشان می‌آورد، آنان را شاد و مسرور نمایند.

عیدهای مسلمان

مسلمانان در هر سال دو عید دارند و جایز نیست مردم به غیر از این دو روز ، روز دیگری را عید قرار دهند. این دو روز عبارتند از:

عید فطر

عید فطر روز اول دهمین ماه سال یعنی شوال است. عید از پایان آخرین روز ماه رمضان شروع می‌شود و به همین دلیل به آن فطر (شکستن روزه) می‌گویند؛ زیرا مردم با افطار و روزه نگرفتن این روز خداوند را عبادت می‌کنند، چنانکه خداوند را با گرفتن روزه عبادت می‌کردند، پس برای شکرگزاری اینکه خداوند نعمت و فضل خود را بر آنان کامل و میسر کرده در این روز تجمع می‌نمایند و جشن می‌گیرند.خداوند فرموده است: وَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُوا اللهَ عَلَى مَا هَدَاكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُون  (بقره: 185 )
(و تا شمار (روزهای رمضان) را کامل کنید و الله را بر اینکه شما را هدایت کرده، بزرگ بدارید و باشد که شکر گزاری کنید).

چه اموری در روز عید فطر مشروعیت دارد؟

  1. نماز عید: اسلام به نماز عید تاکید نموده  است و مسلمانان را تشویق کرده برای ادای آن با زنان و کودکان به محل برگزاری نماز بروند. وقت نماز عید بعد از طلوع آفتاب و وقتی که خورشید به اندازه یک نیزه بالا آمد شروع می‌شود و تا زوال خورشید ادامه می‌یابد.

خدای متعال زکات فطررا در روز عید برای رفع نیاز همه واجب نموده است . 

چگونگی نماز عید: نماز عید دو رکعت است که امام قرائت را در آن به جهر ـ صدای بلند ـ می‌خواند و بعد از نماز دو خطبه می‌خواند. در نماز عید در اول هر رکعت تکبیرات اضافی مشروع است، به این نحو که در رکعت اول قبل از قرائت شش تکبیر به غیر از تکبیره الاحرام گفته می‌شود و در رکعت دوم پنج تکبیر به جز تکبیر قیام از سجود، گفته شود.

  1. زکات فطر: خداوند بر کسی که غذایی افزون بر نیازهای شب و روز عیدش داشته باشد، واجب کرده از خوراکی که مردمان شهرش استفاده می‌کنند از برنج و جو و خرما ،  به اندزه‌ی  یک صاع به فقرا و مستمندان مسلمان بدهد، تا در روز عید کسی نیازمند باقی نماند.

وقت پرداخت زکات فطر: از مغرب آخرین روز رمضان تا نماز عید می‌باشد. و جایز است یک یا دو شب قبل از عید زکات فطر را پرداخت نمود.

مقدار زکات فطر: یک صاع از خوراک مردم اهل هر شهر از گندم یا برنج یا خرما و مانند آن می‌باشد. صاع پیمانه‌‌ است، اما اندازه آن با به وزن و معیارهای جدید آسانتر است، یک صاع از نظر وزنی تقریباً  مساوی 3 کیلو است.

پرداخت زکات فطر خود شخص و تمامی کسانی که نفقه‌شان به عهده‌ او است مانند همسر و فرزندان بر او واجب است. و مستحب است زکات فطر جنینی را که در شکم مادر است پرداخت نماید. پس به ازای هر نفر یک صاع از خوراک معمول شهر، یعنی مقدار 3 کیلوگرم پرداخت کند.

رسول‌الله  پرداخت صدقه‌ی فطر را فرض قرار داده و فرمودند: «طُهْرَةً لِلصَّائِمِ مِنَ اَللَّغْوِ, وَالرَّفَثِ, وَطُعْمَةً لِلْمَسَاكِينِ, فَمَنْ أَدَّاهَا قَبْلَ اَلصَّلَاةِ فَهِيَ زَكَاةٌ مَقْبُولَةٌ, وَمَنْ أَدَّاهَا بَعْدَ اَلصَّلَاةِ فَهِيَ صَدَقَةٌ مِنَ اَلصَّدَقَاتِ»  (ابوداود: 1609)

(پاکی است برای روزه‌دار بخاطر پاكيزگى و تزكيه او از امور بيهوده و ناشايست  ( یعنی: لغزش‌ها و خلل‌هايی كه در روزه انسان بوجود آمده کامل می‌نماید)  و خوراک و رزقی است برای فقرا، هر کس آن را قبل از نماز پرداخت کرد این به عنوان زكات پذيرفته می‌شود. و كسى كه آن را بعد از نماز اداء نمايد، این صدقه‌اى از صدقات محسوب مى‌شود).

  1. مشروع است به هر وسیله مباح  شادی و سرور را در بین افراد خانواده اعم از کودکان و بزرگسالان و مردان و زنان گسترش داد و بهترین و زیباترین لباس را پوشید و با خوردن آن روز خدا را عبادت کند. به همین دلیل روزه گرفتن در این روز حرام شده است.
  1. خداوند عزوجل مشروع کرده که در شب عید و در هنگام رفتن برای نماز عید تکبیر گفته شود، وقت تکبیر گفتن با نماز عید به پایان می‌رسد. این تکبیر ابراز شادمانی است برای اینکه روزه ماه مبارک رمضان تمام شده و شکری است برای نعمتی که خداوند به ما داده و توانستیم روزه بگیریم، خداوند فرموده است: وَلِتُكْمِلُوا الْعِدَّةَ وَلِتُكَبِّرُوا اللهَ عَلَى مَا هَدَاكُمْ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُون (بقره: 185)
    (و تا شمار (روزهای رمضان) را کامل کنید و الله را بر اینکه شما را هدایت کرده، بزرگ بدارید و باشد که شکر گزاری کنید).

چگونگی تکبیر: الله اکبر الله اکبر، لا اله الا الله، الله اکبر الله اکبر و لله الحمد.
و نیز بگوید: الله اکبر کبیرا و الحمدلله کثیرا و سبحان الله بکرة و اصیلاً.
مشروع است مردان صدایشان را در هنگام گفتن تکبیر به اندازه‌ای بلند کنند که موجب آزار و اضطراب  مردم نشود. زنان تکبیر را با صدای آهسته بگویند.

عید مبارک قربان

قربان دومین عید مسلمانان است و برابر با روز دهم ماه ذی الحجه یعنی ماه دوازدهم تقدیم اسلامی است. در این روز فضایل زیادی جمع شده، از جمله:

  1. عید قربان از بهترین روزهای سال است که در اوایل ماه ذی الحجه قرار دارد. زیرا پیامبر  فرموند: «مَا مِنْ أَيَّامٍ الْعَمَلُ الصَّالِحُ فِيهِنَّ أَحَبُّ إِلَى اللهِ مِنْ هَذِهِ الأَيَّامِ الْعَشْرِ ، فَقَالُوا : يَا رَسُولَ اللهِ ، وَلا الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللهِ ؟ فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : وَلا الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللهِ ، إِلا رَجُلٌ خَرَجَ بِنَفْسِهِ وَمَالِهِ ، وَلَمْ يَرْجِعْ مِنْ ذَلِكَ بِشَيْءٍ» (بخاری:926. ترمذی: 757)
    (عمل نیک و صالح  در هیچ روزی از روزها بیشتر از این دهه در نزد خداوند محبوب‌ نیست. گفتند: و نه جهاد در راه خدا؟! فرمودند: و نه جهاد در راه خدا، مگر آنکه کسی با جان و مال خویش [به جهاد در راه خدا] برود، سپس هیچ چیز از این‌ها را با خودش نیاورد).
  2. روز حج اکبر: در این روز مهمترین و برترین اعمال حج مانند طواف کعبه و ذبح قربانی و رمی جمره‌ی عقبه انجام می‌شود.

در عید قربان چه اموری مشروع است:

همه‌ی آنچه در عید فطر مشروعیت دارد، در روز عید قربان مشروع است. این امور قبلاً در صفحه 119گذشت. مگر زکات فطر که مختص عید فطر است.

تفاوتی که عید قربان با عید فطر دارد، این است که قربانی نمودن در عید قربان مستحب است.

قربانی عبارت  است از: آنچه از شتر، گاو یا گوسفند جهت تقرب به خداوند در روز عید قربان پس از نماز عید تا مغرب روز سیزدهم ذی الحجه ذبح می‌شود. خداوند فرموده است: ‏فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ  (کوثر، 2)
(پس برای پروردگارت نماز بخوان و قربانی کن). ‏ این آیه به نماز عید و قربانی تفسیر شده است.

حکم قربانی: قربانی کردن سنت موکده است، بنابراین کسی که توانایی دارد در این روز برای خود و خانواده‌اش قربانی می‌کند. 

مشروع است هرگاه بخواهد قربانی نماید، مو، ناخن و پوستش را از اول ماه ذی الحجه کوتاه نکند تا اینکه قربانی را ذبح نماید.

شروط حیوان قربانی:

  1. باید از چهارپایان باشد یعنی باید گوسفند،

 گاو و یا شتر باشد، قربانی نمودن دیگر حیوانات یا پرندگان درست نیست.

یک بز یا گوسفند برای مرد و خانواده‌اش کافی است و جایز است که هفت نفر در یک گاو و یا یک شتر شریک شوند.

  1. رسیدن به سن مطلوب.

 سن مطلوب در گوسفند شش ماه و در بز یک سال و در گاو دو سال و در شتر پنج سال است.

  1. حیوان باید از نظر ظاهر سلامت باشد، چون پیامبر  فرمودند:

 «أرْبَعٌ لَا يَجْزِينَ فِي الْأَضَاحِي: الْعَوْرَاءُ الْبَيِّنُ عَوَرُهَا، وَالْمَرِيضَةُ الْبَيِّنُ مَرَضُهَا، وَالْعَرْجَاءُ الْبَيِّنُ عَرَجُهَا، وَالْكَسِيرُ الَّتِي لَا تُنْقِي»   (نسائی، 4271. ترمذی: 1497)
(حیوانی که یکی از این چهار خصلت در او باشد، قربانی آن جایز نیست: حیوان کوری که کوریش آشکار است، حیوان بیماری که بیماریش آشکار است، حیون لنگی که لنگی آن آشکار است،‌ حيوانى‌كه  از  شدت  لاغرى  مغزش  آسيب  ديده  باشد  و  ديگر  چاق  نشود).

با قربانی چه می‌توان کرد؟

  • فروختن هیچ چیزی از قربانی درست نیست.
  • مستحب است گوشت قربانی سه قسمت شود، یک قسمت را خودش بخورد، یک قسمت را هدیه بدهد و یک سوم باقی مانده را صدقه بدهد.
  • جایز است انسان دیگری را وکیل کند و به موسسات خیریه‌ی مورد اعتماد که به ذبح و توزیع قربانی میان نیازمندان اشتغال دارند، پول بدهد تا به جای وی قربانی کنند.

راهنماي آسان مسلمان

مسلمان راهنمای سایت تسهیل نسخه الکترونیکی از کتاب (راهنمای تسهیل مسلمان) است که معاصر پروژه های راهنمای شرکت بیش از 15 زبان تولید شده اند و ارائه محتوا در تعدادی از قالب الکترونیکی متمایز است.

الدليل المعاصر