You are here

Boşanma

Boşanan kadının iddet müddeti 

Yüce Allah, nesebi korumak, her iki eşe geleceklerini tekrar gözden geçirme fırsatı vermek,  yanlışları düzeltip hataları ortadan kaldırmak için değerlendirme yapmak ve ilişkilerini daha önceki duruma döndürme şansı tanımak için boşanan kadına bir bekleme süresi tanımıştır. Bu bekleme süresi birkaç çeşittir:

  1. Bir kimse nikahlanıp eşi ile cinsel ilişkide veya baş başa halvet halinde bulunmaksızın aralarında sadece bir evlilik akdi yapılmaktan öteye gitmemişse, kadının, kocasından ayrılıp sadece boşandığını beyan ve ifade etmesiyle boşanma gerçekleşmiş olur. Yüce Allah (c.c.) şöyle buyurmuştur: “Ey iman edenler! Mümin kadınları nikahlayıp da henüz zifafa girmeden onları boşarsanız onları sayacağınız bir iddet süresince bekletme hakkınız yoktur.”  (Ahzab, 49). Bu durumda kadına  anlaştıkları mihrin yarısı ödenir.
  2. Hamile kadının bekleme süresi:  İster uzun ister kısa olsun kadının çocuğunu doğurmasıyla birlikte bu süre sona erer. Kur’ân bu konuya şöyle ışık tutmaktadır: “Gebe olanların bekleme süresi ise yüklerini bırakmaları (doğum yapmaları) dır.” (Talak, 4).
  3. Kadın hamile olmayıp adet görmekteyse bunun bekleme süresi boşandıktan sonra üç adet dönemidir: Bunun anlamı şudur; kadın adet olur yıkanır, sonra adet olur yıkanır ve sonra adet olur yıkanır. Bu adetler arasında süre ister uzun ister kısa olsun tam üç adet halidir. Üçüncü adet halinden yıkandıktan sonra iddet (bekleme) süresi bitmiş olur. Yüce Allah (c.c.) şöyle buyurmuştur: “Boşanmış kadınlar, kendi başlarına (evlenmeden) üç ay hali (hayız veya temizlik müddeti) beklerler.” (Bakara, 228)
  4. Adet görmeyen kadın: Herhangi bir sebeple kadının adetten kesilmesi hali veya çaresiz ve sürekli bir hastalık  sebebiyle olsun adet görmeyen kadının bekleme süresi, kocasının kendisini boşamasından veya kocasının Müslüman olmasından sonra üç aydır. Kur’ân bu hükmü şöyle belirtmiştir: “Kadınlarınız içinden adetten kesilmiş olanlarla, adet görmeyenler hususunda tereddüt ederseniz, onların bekleme süresi üç aydır.” (Talak, 4)

İddet Döneminde Olan Kadınlar İki Kısma Ayrılır

Dönüşü olan (Ric’i) boşanmayla Boşanmış olan

Bu boşanma şekli, kadının, kocası tarafından bir veya iki kez boşanması sonucundaki bekleme süresidir ve bu durumda onun tekrar kocasına dönmesi mümkündür. Bu türden (ric’i)  boşanan kadın, kendisini boşayan kişinin eşi olmaya devam etmektedir. Böyle bir hanımın hak ve ödevlerini şöyle sıralayabiliriz:

  1. İddet dönemi boyunca kocasının evinde oturur. Kocasının eşini evinden başka bir yere göndermesi haram olur. Bu durum eşlerin tekrar birbirine dönme, tekrar bir araya gelme ve belki de boşanmadan vazgeçme fırsatını verecektir. Yüce Allah (c.c.) şöyle buyurmuştur: “Ey peygamber! Kadınları boşayacağınızda onları iddetlerini gözeterek boşayın ve iddeti de sayın. Rabbiniz Allah’tan korkun. Apaçık bir hayasızlık yapmaları hali bir yana onları evlerinden çıkarmayın, kendileri de çıkmasınlar. Bunlar Allah’ın sınırlarıdır. Kim Allah’ın sınırlarını aşarsa şüphesiz kendine zulmetmiş olur. Bilemezsin, olur ki Allah bundan sonra bir durum ortaya çıkıverir.” (Talak, 1)
  2. Karısını bu türden (ric’i) boşamış erkeğin, kadının geçimini karşılamaya devam etmesi gerekir. Çünkü o, hala onun eşidir.
  3. Kadın evde uygun şekilde oturur. Kocasının yanında tesettürlü olmak bir yana,  onun için  süslenmesi ve makyaj yapması daha iyi olur.
  4. Koca, iddet müddeti içerisinde boşanmayı sona erdirip kadının tekrar karısı olmasını isterse bu hakkı vardır. 

Erkeğin iddet süresinde boşadığı eşinin nafakasını ve konut ihtiyacını karşılaması gerekir.

Dönüşü Olmayan (Bain) Boşanma

Dönüşü olmayan (bain) boşanma, kocanın tekrar hanımına dönme imkanı olmayan boşanmadır. Bu da üç çeşittir:

  1. Cinsel ilişkide bulunmazdan önceki boşanma: Bu durumda eşler ancak yeni bir nikah akdi ile birbirlerine dönebilirler.
  2. Bir bedel karşılığı gerçekleşen boşanma veya başka bir ifade ile kadının bu hakkı bir bedel karşılığında elde etmesi (Hul’):  Bu tür boşanma, kadının, yargıçtan kendisini  kocasından boşaması talebinde bulunması durumunda kocasının bu boşanmaya belirli bir mal karşılığında razı olmasıyla gerçekleşen boşanmadır.
  3. Kocanın karısını üç kez boşaması ki, bu tür boşanmayla kadın artık kocasına helal olmaz. Ancak kadın, boşandığı kocasından başka bir erkekle evlenir ve ondan da boşanırsa, o zaman yeni bir nikah akdiyle boşanmış olduğu ilk kocasıyla tekrar evlenebilir.

Dönüşü olmayan (Bain) boşanmayla boşanmış kadın artık kocasına haram olur. Kadının hamile olması hariç artık onunla beraber aynı evde kalamaz ve erkek  ona bir harcama yapmakla da mükellef olmaz.Kadının hamile olması durumunda çocuk doğuncaya kadar kocanın onu evinde oturtması ve her türlü masrafını karşılaması görevidir. Çocuk doğduktan sonra erkek, çocuğun bakım ve masraflarını yapmaya devam eder.

Kocası Ölen Kadının İddeti

Yüce Allah (c.c.), kocası vefat eden kadının yaşamış olduğu evlilik hayatına ve iki eş arasında yaşanmış olan ilişkiye saygı göstererek bu ilişkinin hemen unutulmayacağını bilip kadının, kocasının vefatından sonra belli bir süre beklemesini farz kılmıştır. Esasında bu süre, aile reisinin ölümü ile sona eren değerli bir beraberlikten sonra yaşanması muhtemel yas ve üzüntünün bir parçası sayılabilir.

Dolayısıyla kocası ölen kadın bir iddet – bekleme- süresi geçirmelidir. Bunun müddeti de hamile kadın hariç, bütün kadınlar için dört ay on gündür. Hamile kadının süresi ise çocuğunu doğurana kadardır.

Kocasının Ölümüyle İddet Süresinde (Yas Dönemi) Olan Kadının Yapacakları

Kocası ölen kadının iddet döneminde yas tutması gerekir. Bunun anlamı örf ve geleneklere göre hem bedenini hem de giysilerini süslemeyi, aşırı şekilde giyinip kuşanmayı terk etmesi demektir.

  • Bütün çeşitleri ile parfüm ve kokulardan kaçınmalıdır.
  • Süslenme ve kendisini güzel gösteren elbiseler giyinmekten kaçınmalıdır. Ancak bu durum onun özellikle siyah elbise giyinmesini gerekli kılmaz. Burada örfün süslenme ve bezenme saydığı şeyleri terk etmesi önemlidir. Renkli de olsa dikkat çekmeyen ve özenip bezenmiş sayılmayan gündelik elbiseler giyinmesi normaldir.
  • Vücudunu ve elbiselerini temizlemesi, saçını taraması, tırnaklarını kesmesi, banyo yapması süslenme ve özenip bezenmeden sayılmaz ve bunları yapmasında hiçbir beis yoktur. Ayrıca bu iddet süresi boyunca gecelerini merhum kocasının evinde geçirmek kaydı ile ihtiyaçlarını gidermek için evinden çıkması da mümkündür.

MÜSLÜMANIN YAŞAM REHBERİ

Müslüman yaşam rehberi sitesi kitabının (Müslim yaşam rehberi) elektronik versiyonudur. Ve bu “MODERN GUIDE” bir rehber şirketi projesidir. 15 dilde tercume edilip ve farklı elektronik şablonlari içerir.

Modern Guide