You are here

شکننده‌های روزه

شکننده‌های روزه

شکننده‌ها اموری هستند که روزه‌دار باید از آن‌ها برحذر باشد. زیرا موجب فساد روزه می‌گردند. شکننده‌ها به قرار ذیل است:

  1. خوردن و نوشیدن، خداوند فرموده است: 

وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيَامَ إِلَى اللَّيْل  (بقره: 187)

(و بخورید و بیاشامید، تا  رشته‌ی سپید صبح از رشته‌ی سیاه (شب) برای شما آشکار شود، سپس روزه را تا شب به پایان رسانید). 
کسی که به سبب فراموشی بخورد یا بیاشامد، روزه‌اش صحیح است و گناهی مرتکب نشده است. پیامبر فرمودند: «مَنْ نَسِيَ وَهُوَ صَائِمٌ, فَأَكَلَ أَوْ شَرِبَ, فَلْيُتِمَّ صَوْمَهُ, فَإِنَّمَا أَطْعَمَهُ اَللهُ وَسَقَاهُ » (بخاری 1831، مسلم 1155)
(اگر كسى در حال فراموشى، چيزى خورد و يا نوشيد، روزه اش را كامل كند، زيرا خداوند به او آب و غذا داده است).

  1. مثال‌هایی در باره آنچه که در حکم خوردن و نوشیدن است:

وأمثلته:

  • کرم‌ها و آمپول‌های تقویتی که جهت رفع کاستی‌های املاح و غذایی به بدن وارد می‌شوند. اینها در حکم خوردن و نوشیدن هستند و حکم آن را دارند.
  • تزریق خون به بیمار؛ زیرا خون مغذی است و لذا حکم خوراک و نوشیدنی را دارد.
  • استفاده از هر نوع دخانیات شکننده‌ی روزه است؛ زیرا با وارد شدن سموم از طریق استنشاق به جسم یاری می‌رساند.
  1. همبستری با وارد شدن سر آلت مرد در فرج زن، چه به انزال منی از مرد بیانجامد و چه نیانجامد.
  1. نزال منی با خواست خود شخص و یا استمنا و همانند آن.

اما احتلام ـ جنب ـ شدن در خواب شکننده‌ی روزه نیست.

اگر مرد بر خویشتنداری قادر باشد و به گناه روزه‌خواری مبتلا نگردد، می‌تواند همسرش را  بوسه بزند.

  1. استفراغ کردن عمدی.

اما اگر استفراغ بدون اراده خارج شود اشکالی ندارد، چون پیامبر فرموده‌اند: «مَنْ ذَرَعَهُ الْقَىْءُ وَهُوَ صَائِمٌ فَلَيْسَ عَلَيْهِ قَضاءٌ وَإِنِ اسْتَقَاءَ فَلْيَقْضِ» (ترمذی 720، ابوداود 2380)
(کسی که در حالت روزه داری بدون اراده استفراغ قضایی بر وی نیست و کسی که عمداً استفراغ نماید باید قضایی بجای آورد).

  1. خروج خون حیض و نفاس.

 هرگاه زن در آخرین لحظه‌ی روزه خون حیض یا نفاس را مشاهده کرد، روزه‌ی وی شکسته است و اگر حائض بود و پس از طلوع صبح پاک شد روزه‌اش صحیح نیست و آن روز را روزه نگیرد؛ زیرا پیامبر فرمودند: «إِذا حَاضَتْ لَمْ تُصَلِّ وَلَمْ تَصُمْ» (بخاری:1850)

(آیا اینگونه نیست که اگر حیض شود نماز نمی‌خواند و روزه نمی‌گیرد؟).
اما خونی که به علت بیماری از زن خارج شود و این خون، خون عادت ماهیانه‌ای نباشد که چند روز از زن خارج می‌شود و یا خون نفاسی نباشد که پس از زایمان خارج می‌شود، مانع از روزه گرفتن نیست.

مغذی هایی که به جای خوراک و نوشیدنی به مریض داده می شود از جمله شکننده های روزه می باشند .

کسانی که خداوند آنان را از روزه گرفتن معذور داشته است:

خداوند از سر رحمت و تخفیف و آسان گیری به چند دسته از مردم رخصت داده در ماه رمضان روزه نگیرند، آنان این افراد هستند: 

  1. بیماری که از روزه ضرر می‌بیند، برای شخص مزبور جایز است روزه نگیرد و پس از رمضان قضایی بجای آورد.
  2. ناتوانی که به دلیل کهولت سن یا بیماری ناعلاج نمی‌تواند روزه بگیرد. برای چنین کسی خوردن روزه جایز است و می‌بایست به جای هر روز به یک فقیر به اندازه‌ی یک و نیم کیلو از خوراک معمول سرزمینش بدهد.
  3. روزه بر زن حایض و نفساء حرام است و درست نیست و باید پس از رمضان قضایی بجای آورد.
  4. زن حامله و زن شیرده اگر بترسند که روزه گرفتن به خودشان یا کودکشان آسیب می‌رساند، روزه نگیرند و آن روز را قضایی بجای آورند.
  5. مسافر در زمان سفر و اقامت موقت که کمتر از چهار روز است. پس برای وی جایز است که روزه نگیرد  و بعد از رمضان قضایی بجای آورد.

خداوند فرموده است: وَمَنْ كَانَ مَرِيضًا أَوْ عَلَى سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِنْ أَيَّام أُخَرَ يُرِيدُ اللهُ بِكُمُ الْيُسْرَ وَلَا يُرِيدُ بِكُمُ الْعُسْرَ  (بقره: 185)
(و هر کس که بیمار یا در سفر بود، پس (باید به تعداد روزهای که افطار کرده) روزهای دیگر را (روزه بگیرید). الله برای شما آسانی می‌خواهد و برای شما دشواری نمی‌خواهد). 

حکم کسی که روزه‌ی رمضان را می‌خورد و نمی‌گیرد؟

هر کس بدون عذر روزه را بخورد باید توبه کند؛ زیرا گناه بزرگی مرتکب شده و از دستور پروردگار سرپیچی کرده است و فقط قضایی آن روز بر وی لازم است. اما اگر با همبستری روزه‌اش را شکست، علاوه بر اینکه باید قضایی آن روز را بجای آورد ، باید کفاره نیز بپردازد و کفاره آن عبارت است از اینکه: یا باید برده‌ای را آزاد کند، یعنی  برده‌ای مسلمان را بخرد و آزاد کند ـ زیرا اسلام در هر مناسبت به اهمیت آزادی انسان از بردگی و بندگی تأکید نموده است ـ، اگر توانایی آزاد کردن برده را نداشت و یا امکان آن نبود، چنانکه امروز چنین است، باید دو ماه پیاپی روزه بگیرد و اگر نمی‌توانست باید شصت فقیر را خوراک بدهد.

روزه‌ی نفلی

خداوند در هر سال روزه‌ی یک ماه را فرضی اعلام نموده است، اما کسی را که در خویشتن توان و انگیزه‌ی روزه گرفتن جهت پاداش و ثواب بیشتر می‌بیند، تشویق نموده روزهایی را به غیر از رمضان نیز روزه بگیرد. از جمله این روزها:

  1. روز عاشورا و یک روز قبل و یک روز بعد از آن. روز عاشورا همان روز دهم محرم در تقویم اسلامی است، در این روز خداوند موسی را از فرعون نجات داد و فرعون و همراهانش را غرق نمود. مسلمانان در این روز جهت شکرگذاری نجات موسی و نیز جهت پیروی از پیامبرمان محمد روزه می‌گیرند؛ زیرا آن حضرت این روز را روزه می‌گرفت و می‌فرمود: «صُومُوا قَبْلَهُ يَوْمًا أَوْ بَعْدَهُ يَوْمًا» ( احمد: 2154) ،
    (این روز را و یک روز قبل و یک روز بعدش را روزه بگیرید).
     چون از پیامبر درباره‌ی روزه‌ گرفتن عاشورا سوال شد، فرمود: «يُكَفِّرُ السَّنَةَ الْمَاضِيَةَ» (مسلم: 1162)
    (کفاره‌ی ـ گناهان ـ سال گذشته است).
  2. روز عرفه: این روز، روز نهم ماه ذی الحجه یعنی دوازدهمین ماه در تقویم اسلامی است. در این روز حاجیان بیت‌الله در محل عرفه جمع می‌شوند و به درگاه خداوند دعا و تضرع می‌نمایند. این روز از بهترین روزهای سال است، روزه گرفتن این روز برای غیر حاجی‌ها مشروعیت دارد. چون از پیامبر درباره‌ی روزه‌ی عرفه سوال شد، فرمود: «يُكَفِّرُ السَّنَةَ الْمَاضِيَةَ وَالْبَاقِيَةَ» (مسلم: 1162)
    (کفاره‌ی ـ گناهان ـ سال گذشته [و سال‌های] باقیمانده است).
  3. شش روز از شوال. شوال ماه دهم است، پیامبر فرمودند: «مَنْ صَامَ رَمَضَانَ ، ثُمَّ أَتْبَعَهُ سِتًّا مِنْ شَوَّالٍ فَذَاكَ صِيَامُ الدَّهْرِ» ( مسلم 1164 )
    (کسی که رمضان را روزه بگیرد و سپس  در پی آن شش روز از شوال را روزه بگیرد، همانند این است که تمام سال را روزه گرفته است)
  4. سه روز از هر ماه، از ابوهریره روایت شده که گفته: « أَوْصَانِي خَلِيلِي بِثَلاَثٍ لاَ أَدَعُهُنَّ بِشَيْءٍ : أَوْصَانِي بِصِيَامِ ثَلاَثَةِ أَيَّامٍ مِنْ كُلِّ شَهْرٍ ، وَأَنْ لاَ أَنَامَ إِلاَّ عَلَى وِتْرٍ ، وَسُبْحَةِ الضُّحَى فِي الْحَضَرِ وَالسَّفَرِ» (بخاری 1178، مسلم: 721)
    (دوستم؛ رسول خدا ؛ سه توصيه به من فرمود كه تا  لحظه مرگ، آنها را رها نخواهم كرد: سه روز، روزه گرفتن در هر ماه، خواندن نماز چاشت و خواندن نماز وتر، قبل از خوابيدن).

راهنماي آسان مسلمان

مسلمان راهنمای سایت تسهیل نسخه الکترونیکی از کتاب (راهنمای تسهیل مسلمان) است که معاصر پروژه های راهنمای شرکت بیش از 15 زبان تولید شده اند و ارائه محتوا در تعدادی از قالب الکترونیکی متمایز است.

الدليل المعاصر